หน่วยประมวลผลกลาง (Central Processing Unit-CPU) บางทีก็เรียก ไมโครโปรเซสเซอร์ (Microprocessor) หรือชิป (Chip) เป็นหัวใจของคอมพิวเตอร์ ทำหน้าที่ในการคิดคำนวณประมวลผล และควบคุมการทำงานของอุปกรณ์อื่นในระบบ
ลักษณะของซีพียู จะเป็นชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์ขนาดเล็กมาก ภายในประกอบด้วยทรายซิสเตอร์ ประกอบกันเป็นวงจรหลายล้านตัว ตัวอย่งเช่น ซีพียูรุ่น เพนเทียม จะมีทรานซิสเตอร์เล็กๆ จำนวนมากถึง 3.1 ล้านตัว
ซีพียูมีหน่วยที่ใชบอกขนาดเรียกว่า บิต (Bit) ถ้ามีจำนวนบิตมากจะสามารถทำงานได้เร็วมาก เช่น เครื่อง 64 บิตมีความเร็วมากกว่าเครื่อง 32 บิต เครื่อง 32 บิตมีความเร็วมากกว่าเครื่อง 16 บิต เป็นต้น
ความเร็วของซีพียู (Speed) มีหน่วยวัดเป็น เมกกะเฮิรตซ์ (MHz: MegaHertz) ถ้ามีค่าตัวเลขยิ่งสูงแสดงว่ามีความเร็วมาก ปัจจุบันความเร็วที่ถือว่าใช้งานได้ดีจะอยู่ระหว่าง 2,000 - 3,000 MHz ในกาีเลือกใช้ซีพียู ผู้จำหน่ายจะบอกไว้ว่า เครื่องรุ่นนี้มีความเร็วเท่าไหร่ เช่น AMD Athlon64 3000+ หมายความว่า CPU รุ่น AMD Athlon64 มีความเร็วที่ 2,000 เมกกะเฮิรตซ์ แต่มีความเร็วเทียบเท่า CPU ของ INTEL Pentium4 3000 เมกกะเฮิรตซ์
หน่วยความจำแรม มีหน่วยเป็นไบต์ ซึ่งถ้า้เป็นเครื่องรุ่นเก่า จะนิยมใช้หน่วยความจำ 64 หรือ 128 เมกกะไบต์ (67,108,864 ไบต์ หรือ 134,217,728 ไบต์) แต่ถ้าเป็นเครื่องรุ่นใหม่ๆ จะนิยมใช้แรมขนาด 256 หรือ 512 หรือมากถึง 1,024 เมกกะไบต์ (268,435,456 ไบต์ หรือ 536,870,912 ไบต์ หรือมากถึง 1,073,741,824 ไบต์) ขึ้นไป ซึ่งจะทำให้สามารถทำงานที่มีขนาดใหญ่ๆ เช่นงานเกี่ยวกับมัลติมีเดีย หรือทางด้านกราฟฟิกได้
